LÊ LÂN

Về Đồng Lộc nghe thơ bạn

“Cúc ơi!

Em ở đâu không về tập hợp?...*

Câu thơ bạn xoáy sâu lòng đất

Hiển linh cho đồng đội kiếm tìm

Để bây giờ anh đến thăm em

Vẫn đủ đầy mười đài trang bất tử.

Đồng Lộc ơi, trời cứ rộng thênh thang

Hương bồ kết tỏa thơm ngào ngạt

Chuông đổ nhịp trên tầng cao bảy tháp

Vọng thinh không lối Phật tử cầu siêu.

Các em tôi tuổi mới đôi mươi

Đứa vừa yêu, đứa chưa lời hẹn ước

Đã siêu thoát đi vào cõi lạc

Để muôn đời Tổ quốc chẳng quên em!

Đúng vào ngày cả nước tri ân

Trong dòng người đổ về Đồng Lộc

Anh đứng lặng nghe vẳng lên từ đất

Tiếng gọi tên em vang vọng xé lòng.

Cúc ơi...,

* Thơ Yến Thanh

NGỌC DIỆP

(Quỳnh Ngọc)

Thấm nhuần nghị quyết

Đảng ta vạch đường chỉ lối

Hơn hai mươi năm đổi mới khác xưa

Lúa gạo xuất khẩu có thừa

Công nghệ phát triển không thua nước nào

Đời sống dân được nâng cao

Nghị quyết của Đảng đi vào lòng ta

Ổn định kinh tế vĩ mô

An sinh xã hội không giờ nào quên

An ninh trật tự vững bền

Văn hóa, giáo dục tiến lên hàng đầu

Nghị quyết của Đảng ghi sâu

Ban ngành, đoàn thể nhắc nhau để làm

Để cho đất nước giàu sang

Sánh vai cường quốc vẻ vang nước nhà.

HOÀNG NGỌC NAM

Lời ru cánh đồng

Cánh đồng ru thuở ông tôi

Chuyền sang đời mẹ buồn vui nối mùa.

Đồng xưa nuôi lớn tuổi giờ

Dệt chồng lên vạn ước mơ bao đời.

Ầu ơi bà nội ru hời

Mẹ tôi ru cháu bùi ngùi vầng nôi.

Lắng mùa đông mặn mồ hôi

Bồng bênh chao nhớ nghẹn lời ru xưa.

“Cái cò đi đón cơm mưa...”

Mượn câu ca cũ tôi đưa giấc đồng.

PHAN TÂN DUẨN

Bố, con người lính biển

Bố trước là thủy thủ

Tàu không số anh hùng

Nay con là lính biển

Tuần tra ngoài biển Đông.

Vui đón Tết con Rồng

Không về thăm bố được

Con gửi cánh thư hồng

Lời nhớ thương, kính chúc.

Ở đây, chúng con quyết

Giữ vững biển, đảo ta

Vượt bão tố, vui ca

Luôn kiên cường phấn đấu.

Con đừng lo cho bố!

Sức khỏe vẫn dồi dào

Hồn thơ vẫn bay cao

Tiếng ca vang hùng tráng.

Bố, con cùng là lính

Yêu đất nước thiết tha

Tết sau về thăm nhà

Ta song ca, bố nhé.

NGUYỄN VIẾT LỢI

Số 3, Đại lộ Lênin - TP Vinh

VỀ BÊN MẸ

Con lại về sau mùa lũ heo may

Câu đồng dao hao gầy nỗi nhớ

Hoàng hôn tím đong đầy buổi chợ

Cha lội chiều đánh dậm bờ sông.

Cơn mưa phùn rắc thêm ngọn gió đông

Đợt rét ngọt hùa cùng rét hại

Buốt chân mẹ, lòng con tê tái

Lội xuống bùn như bỏng nước mẹ tôi.

Con lại về bên mẹ, mẹ ơi!

Tấm lưng thon giờ không thẳng nữa

Mùa gieo trỉa mẹ thường cúi thế

“Bán lưng cho trời”. Ôi! giáng mẹ thân quen.

Vẫn bóng người chợ Sẻ, chợ Sen

Bao gian khó dồn lên vai người mẹ

Một thời đạn bom, một thời son trẻ

Cho ta thành hạt cát giữa mênh mông.

LÊ TRỌNG QUÝNH

Tuổi trẻ em tôi

Tuổi trẻ em tôi một thời đói khổ

Cắt cỏ chăn trâu, cắp sách tới trường

Bữa ăn nhà nghèo ngô, sắn, khoai lang

Vẫn hát vang bài ca bất khuất.

Tuổi trẻ em tôi làm sao quên được

Ngày đầu lên đường nhập ngũ tòng quân

Bãi tập thao trường vất vả gian truân

Quyết chí luyện rèn thành người chiến sỹ.

Tuổi trẻ em tôi thời đánh Mỹ

Hành quân xuyên rừng xào xạc lá khô

Qua đất Quảng Bình chang chang nắng lửa

Tiếng suối rì rầm, róc rách như mơ.

Tuổi trẻ em tôi nằm hầm, mắc võng

Cơn sốt run người nửa tỉnh, nửa mơ

Bữa ăn qua ngày củ mài, củ sắn

Bát canh rau rừng tầm tã cơn mưa.

Tuổi trẻ em tôi đêm đông chạm đích

Thân xác bao người vùi gốc bằng lăng

Hơn ba mươi năm chưa tìm thấy mộ

Một góc khoảng trời mây trắng lang thang.

Tuổi trẻ em tôi nằm lại cánh rừng

Vẫn còn mãi những bài ca em hát

Hương khói cháy vòng thương bao khuôn mặt

Hiến trọn đời mình cho đất nước hôm nay.

TRẦN BÁ BỒNG

             Thị trấn Cầu Giát

Thăm hồ Vực Mấu

Thăm hồ ta lại nhớ anh

Hồ như vú mẹ, ngọt lành sữa thơm

“Quả cà cùng với mo cơm”

“Thay trời đổi đất” giang sơn huyện Quỳnh

Muốn dân no ấm phồn vinh

Phát huy nội lực huyện mình làm nên

Ba Hai, An Ngãi, Tây Nguyên⁽¹⁾

Cùng hồ Vực Mấu tạo nên hồi nào

Kênh mương dòng nước tuôn trào

Nông thôn đổi mới dạt dào tình anh

Vắng anh nhưng vẫn có anh

Trong nguồn nước mát ngọt lành quê hương.

HỒ NGHĨA CHÍNH

Phái đẹp

Anh hùng cái thế bao tranh chép

Thi sỹ hào hoa mấy sách ghi

Trái đất một ngày không phái đẹp

Anh hùng, thi sỹ biết làm gì?

ĐÀO NGUYÊN THUẬN

       Rồng

Mình tròn uốn lượn bay thẳng hướng

Đuôi lành thanh bạch bánh lái đời

Tròn rực ánh lửa nơi đôi mắt

Móng vuốt uy nghi ánh tựa ngà

Chuyện ngày xưa tạc vào trong đá

Đúc đức thành tên một loài rồng

Sẻ ngọc cho đời lưu tôn kính

Rồng quang, Thìn hỷ, Long tâm tài.

                             Xuân Nhâm Thìn 2012

          Thơ Quỳnh Lưu bốn thế kỷ là một tập sách tập hợp thơ của các tác giả thơ Huyện Quỳnh 4 thế kỷ từ Thượng thư Bộ công Hồ Sỹ Đống (1738 -1785): Nữ sỹ Hồ Xuân Hương (1772 - 1822) và cho đến các nhà thơ, các tác giả thơ hôm nay có lực lượng trẻ nhất là thế hệ thơ 8x. Đồng thời tập hợp các tác giả thơ nơi khác viết về Quỳnh Lưu. Tập thơ là cuộc họp mặt thân tình giữa các nhà thơ, các tác giả hiện hữu bên cạnh anh linh các nhà thơ, các tác giả đã đi vào cõi vĩnh hằng. Ở đây có những nhà thơ nổi tiếng của đất nước qua từng thời kỳ như bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương thời kỳ trung đại, Nhà thơ Hoàng Trung Thông, Tú Mỡ (Hồ Trọng Hiếu) thời kỳ hiện đại. Bên cạnh những nhà thơ đã khẳng định được vị trí của mình trên văn đàn của cả nước, của tỉnh nhà thì cũng có những gương mặt mới với những giọng điệu cách tân bắt đầu của hành trình thơ như Bùi Sim Sim, Phạm Thái Lê, Tô Hương Sen, Hồ Huy Sơn, Trần Khoa Văn…, cũng có nhiều cây bút còn mới lạ chưa từng tham gia các Hội văn học nghệ thuật nào đã được ban tuyển chọn biên soạn phát hiện giới thiệu. Tập thơ được chia làm 3 phần chính:

Phần 1: Thơ Trung cận đại (từ thế kỷ 18 đến trước Cách mạng Tháng Tám) có 19 tác giả với 34 bài thơ.

Phần 2: Thơ hiện đại (từ Cách mạng Tháng Tám đến 2010); được phân làm 3 dòng thơ: Thơ tự do và thơ Lục bát, Thơ Đường, Thơ Trào lộng.

Phần 3: Thơ viết về Quỳnh Lưu, có 17 tác giả với 20 bài thơ.

          Trong phần thơ hiện đại thì lực lượng hùng hậu nhất là thời kỳ từ đổi mới đến nay, số lượng bài và tác giả hơn một nửa tập sách. Điều này cũng dễ lý giải bởi việc lưu giữ những sáng tác trước đây không được quan tâm, một phần phong trào sáng tác văn học những thời kỳ đó chưa nở rộ như bây giờ. Thời ấy người sáng tác chủ yếu làm thơ thù tạc, vè và ca dao. Ngày nay hầu như xã nào cũng có Câu lạc bộ thơ, ở huyện có Câu lạc bộ thơ Đường, Câu lạc bộ thơ Người cao tuổi, Câu lạc bộ Văn học nghệ thuật Sông Mai; Các câu lạc bộ đó là sân chơi cho những người cao tuổi nhưng cũng đã tạo nên không khí văn chương đáng trân trọng. Rồi Chi hội Văn học nghệ thuật tập hợp chủ yếu những Hội viên Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

          Ngoài các tác giả đang công tác sinh sống tại quê hương ta thấy tập thơ đã được sự góp mặt của các tác giả xa quê từ Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Tây Nguyên, Vinh và các huyện trong tỉnh Nghệ An; Các chính khách, tác giả yêu mến đất Quỳnh như vua Lê Thánh Tông, Đại thi hào Nguyễn Du, Hải thượng Lãn ông Lê Hưu Trác, Lại bộ Tả thị lang Đoàn Nguyễn Tuấn; các nhà thơ thời hiện đại Chế Lan Viên, Hồ Dzếnh, Trần Hữu Thung… Tất cả góp nên hương sắc vườn thơ xứ Quỳnh nồng nàn, đa thanh đa sắc. Tập thơ là sự hội ngộ bình đẳng giữa những người có quyền cao chức trọng đến những người bình thường như nhà giáo, nông dân, công nhân, thợ thủ công, cựu chiến binh... Bạn đọc ở mỗi lứa tuổi, mỗi trình độ sẽ cảm nhận được cái hay, cái đẹp của mỗi dòng thơ, ở mỗi bài thơ. Và như trong bài giới thiệu đã viết: “Có thể thấy những tứ thơ, ngôn ngữ, hình tượng thơ trong tập lắng đọng lại về con người và mảnh đất Quỳnh Lưu hào hùng trong quá khứ; cần cù, sáng tạo trong lao động xây dựng quê hương ở thời kỳ mới. Đó là tấm lòng của những người con đối với Mẹ quê hương; là những cảm xúc rung động, những nét riêng tư, lãng mãn thơ mộng mà bao trùm lên là lòng bao dung và nhân ái”.

          Tập thơ ra đời có sự nỗ lực của Ban tuyển chọn, của Chi hội Văn học nghệ thuật Quỳnh Lưu, sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo huyện. Nhà thơ Gia Dũng người cùng tham gia làm tập sách này tâm sự: "Huyện Quỳnh Lưu làm được một tập sách như vậy là rất quí. Cả nước chưa có huyện nào làm được tập thơ dày dặn, công phu như vậy".

          Tuyển tập Thơ Quỳnh Lưu bốn thế kỷ với Tuyển Văn Quỳnh Lưu, Địa chí Văn hóa Quỳnh Lưu, Quỳnh Lưu Huyện địa đầu Xứ Nghệ, Lịch sử Đảng bộ huyện Quỳnh Lưu đã làm nên bộ sách toàn thư về huyện Quỳnh, đáp ứng mong mỏi của những người con quê hương và những người yêu mến mảnh đất này.

                                                                                   Trần Ngưỡng

                                                                                Vinh, tháng 8-2011

     Sau Tết Nguyên đán là mùa lễ hội diễn ra trên mọi miền đất nước. Đây là dịp để mọi người du Xuân, ngắm cảnh vui chơi giải trí đầu năm. Đặc biệt lễ hội còn là dịp mọi người gần gũi, đoàn kết với lòng tự hào và thành kính thiêng liêng, bày tỏ lòng tri ân của mình với nguồn cội, các bậc thánh nhân đã có công độ trì cho quốc thái dân an, người người mạnh khỏe. Những hoạt động ấy chính là văn hóa và đáp ứng được nhu cầu văn hóa tâm linh ngày càng cao của nhân dân. Vì vậy nói đến lễ hội là nói đến hoạt động văn hóa, tự thân lễ hội đã là văn hóa.

       Tuy nhiên ở các lễ hội hiện nay còn có nhiều hoạt động chưa văn hóa, phi văn hóa còn làm phiền lòng du khách mà dư luận và thông tin đại chúng đã lên tiếng nhiều như chèo kéo khách của người bán hàng, người già, tàn tật ăn xin ngồi xin tiền, hoạt động bói toán mê tín dị đoan, đốt vàng mã tràn lan, tiền cúng phật rải khắp nơi. Rất nhiều lễ hội tổ chức các trò chơi “vui chơi có thưởng” nhưng thực chất là một kiểu đánh bạc công khai, sát phạt nhau của những con bạc tứ phương kéo về. Nhiều nơi, trong lễ hội du khách xả rác bừa bãi, du khách thập phương đổ về chen lấn nhau tạo điều kiện cho kẻ xấu lấy cắp điện thoại, ví tiền của người tham gia lễ hội.

       Điều đáng nói hơn nữa là Ban tổ chức một số lễ hội còn “mạnh tay” hiện đại hóa lễ hội dân gian truyền thống, quan tâm đến lợi ích kinh tế hơn lợi ích văn hóa làm cho vẻ đẹp truyền thống trong lễ hội mai một dần đi, ý nghĩa truyền thống không được bảo tồn… Làm cho những người hiểu biết về truyền thống thì hụt hẫng, thế hệ trẻ hiểu sai đi ý nghĩa của từng lễ hội.

       Để Lễ hội thực sự là địa chỉ văn hóa cần tìm đến, để sống với văn hóa dân gian, để mọi người hiểu và tự hào về truyền thống của quê hương, dân tộc mình, theo chúng tôi, trong các lễ hội các nhà tổ chức cần đặt yếu tố văn hóa lên hàng đầu. Nghĩa là lễ hội được tổ chức trước hết và trên hết phải vì mục đích văn hóa.

       Trước hết giá trị và những tinh hoa văn hóa ở các lễ hội giữ được đến ngày nay chính là được lưu truyền trong dân gian. Vì thế lễ hội phải được trả về đúng chủ nhân của nó đó là nhân dân. Nhân dân làm chủ lễ hội, mọi hoạt động đều do dân địa phương tổ chức. Tuy nhiên người đứng đầu lễ hội cũng cần tham khảo ý kiến của các bậc cao niên ở địa phương, các nhà văn hóa có hiểu biết thấu đáo về truyền thống lễ hội của địa phương mình để làm cho lễ hội toát lên được nét đặc trưng riêng của vùng miền.

       Đối với các đền chùa khi tổ chức lễ hội nên tổ chức diễn lại các tích truyện theo truyền thuyết ca ngợi công đức của của một vị thánh nhân, danh nhân, một anh hùng dân tộc đã có có công đánh giặc ngoại xâm, mở mang bờ cõi, khai dân lập ấp, hay phù trợ giúp đỡ dân những lúc nguy nan… để du khách nói chung và con em địa phương nói riêng hiểu và tự hào về ngôi đền, chùa miếu, mạo ấy. Ngoài ra còn có thể ghi bia tóm tắt công trạng như nhiều nơi đã làm để khách thập phương đọc và hiểu được ý nghĩa của ngôi đền, của lễ hội.

     Nói đến văn hóa là nói đến sự tiếp biến và sàng lọc. Một mặt cần lưu giữ lại những gì “thuần chủng” tốt đẹp của văn hóa dân gian, mặt khác cũng cần loại bỏ những phần nghi lễ lạc hậu, cổ hủ giữ lại những yếu tố văn hóa truyền thống, bản sắc địa phương phù hợp với truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Trong lễ hội không nên học tập nhau tổ chức theo một kịch bản chung chung nhưng thích hoành tráng gây tốn kém tiền của của dân mà nhàm chán làm mất đi đặc trưng riêng của từng địa phương, của từng lễ hội.

     Trong lễ hội cần giải quyết tốt bài toán văn hóa và kinh tế, văn hóa và môi trường. Không nên khai thác lễ hội vì mục đích kinh tế không chú trọng đến yếu tố văn hóa thì nó mất đi tính bền vững, giảm đi tính linh thiêng trong lễ hội và niềm tin của du khách. Đền chùa thường là những danh thắng, người đến lễ hội vừa thỏa mãn nhu cầu văn hóa tâm linh vừa để thưởng lãm cảnh đẹp, được sống trong một không gian trong lành. Vì vậy, không giữ gìn môi trường tốt sẽ làm thất vọng khách thập phương. Giữ gìn môi trường không chỉ giữ gìn môi trường cảnh quan mà còn là môi trường ứng xử văn hóa của người địa phương đối với du khách thập phương để làm thế nào khách thập phương chưa đến thì muốn đến, khi về thì thấy vui, thấy mến thì lễ hội ấy thực sự có ý nghĩa.

     Lễ hội là dịp, là nơi để mọi người khám phá vẽ đẹp văn hóa truyền thống. Những nét đặc trưng văn hóa vùng miền làm nên bản sắc văn hóa và tính cách con người vùng miền khác nhau. Lễ hội cần đánh thức những tiềm năng tốt đẹp của vùng đất, con người từng địa phương hòa chung vào nền văn hóa thống nhất trong đa dạng của văn hóa Việt Nam để đạt được mục tiêu xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Văn hóa trong lễ hội phải có sứ mệnh cao cả ấy.

                                                                                          Hồ Đình Kiếm

                                                                                   Xóm 7, xã Mai Hùng

Giữa không khí xuân 2012 đang ngày càng tươi vui, rộn rã, hãy cùng VnMedia điểm lại những bài hát đã trở thành những giai điệu bất hủ về mùa xuân trong làng nhạc Việt, đồng thời đem lại sự nổi tiếng và thành công vang dội cho những ca sĩ thể hiện.

TP - Trước hết ta hãy đọc đôi câu đối phổ biến ngày Tết:

Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Nêu cao, tràng pháo, bánh chưng xanh